XIN PROMPT: HÀNH TRÌNH TỪ SAO CHÉP ĐẾN CHỦ ĐỘNG
Sáng nay nhấp cafe, đọc được bình luận của bạn: “Em xin prompt của anh được không ạ?”
Và mình chợt nhận ra, “xin prompt” đang là một hiện tượng khá phổ biến trong cộng đồng AI. Có người ủng hộ, có người phản đối. Nhưng với mình, đó đơn giản là một phần trong hành trình làm quen với AI.
XIN PROMPT – BƯỚC ĐẦU CỦA HÀNH TRÌNH
Thành thật mà nói, ai trong chúng ta cũng từng “xin” câu lệnh của người khác khi mới bắt đầu. Và đó là điều hoàn toàn bình thường.
Tại sao “xin prompt” lại hữu ích?
Với người mới:
- Dễ tiếp cận: Thay vì phải tự học từ đầu, bạn có ngay một mẫu để bắt đầu
- Dễ tinh chỉnh: Từ prompt có sẵn, bạn chỉ cần điều chỉnh vài chi tiết cho phù hợp
- Học từ ví dụ: Quan sát cấu trúc, hiểu cách người khác đặt câu hỏi với AI
Đây là cách học tự nhiên của con người – học bằng cách quan sát và bắt chước trước, rồi mới sáng tạo sau.
NHƯNG XIN PROMPT CHỈ LÀ BƯỚC ĐẦU
Điều mình muốn chia sẻ là: “xin prompt” không phải là đích đến, mà là điểm xuất phát.
Tại sao prompt của người khác không phải lúc nào cũng hiệu quả?
Prompt phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố:
Ngữ cảnh cụ thể: Hai người cùng bán TPCN cho mẹ bầu, nhưng một người target mẹ bầu lần đầu lo lắng dinh dưỡng, người kia target mẹ bầu đã có kinh nghiệm quan tâm về giá cả. Prompt sẽ khác nhau hoàn toàn.
Model đang dùng: Prompt chạy tốt trên Claude chưa chắc đã tốt trên ChatGPT, và ngược lại.
Dữ liệu bạn có: Bạn có tài liệu chi tiết về sản phẩm hay chỉ có thông tin cơ bản? Có hiểu rõ khách hàng hay chưa?
Lịch sử trao đổi: AI “nhớ” những gì bạn đã nói trước đó trong cuộc hội thoại. Prompt của người khác có thể hoạt động vì họ đã có ngữ cảnh từ trước.
Bản chất AI tạo sinh: Cùng một prompt, mỗi lần chạy có thể cho kết quả khác nhau.
Và đây là lúc bạn cần chủ động hơn.
FLOW ĐÚNG – ĐỦ – ĐIỀU CHỈNH – TỐI ƯU
Với mình, đây là hành trình tự nhiên khi làm việc với AI:
ĐÚNG – Bắt đầu với prompt có sẵn
“Xin prompt” của người khác, học cấu trúc, hiểu cách đặt câu hỏi. Đây là giai đoạn bạn cần một cái gì đó “đúng” để bắt đầu. Không sai, không xấu hổ, đó là cách học tự nhiên.
Ví dụ: Bạn thấy prompt “Bạn là chuyên gia marketing, hãy viết bài về sản phẩm X cho đối tượng Y” và dùng nó.
ĐỦ – Bổ sung thông tin của riêng mình
Sau khi có prompt gốc, bạn bắt đầu điền thông tin cụ thể:
- Sản phẩm của bạn là gì?
- Khách hàng của bạn là ai?
- Bạn muốn đạt mục tiêu gì?
Ví dụ: “Bạn là chuyên gia marketing TPCN, hãy viết bài về sản phẩm bổ sung sắt cho mẹ bầu lần đầu, lo lắng về thiếu máu, target độ tuổi 25-30.”
ĐIỀU CHỈNH – Tinh chỉnh theo kết quả
Chạy thử, xem kết quả, nhận ra chỗ nào chưa ổn:
- Giọng điệu chưa đúng? Thêm “giọng điệu thân thiện, gần gũi”
- Quá dài? Thêm “giới hạn 300 từ”
- Thiếu ví dụ? Thêm “đưa ra 2 ví dụ cụ thể”
Ví dụ: “Bạn là chuyên gia marketing TPCN, hãy viết bài 300 từ về sản phẩm bổ sung sắt cho mẹ bầu lần đầu, giọng điệu thân thiện như chị em tâm sự, có 2 ví dụ thực tế về tác hại của thiếu máu.”
TỐI ƯU – Xây dựng bộ prompt riêng
Sau nhiều lần điều chỉnh, bạn bắt đầu hiểu:
- Nguyên tắc CLEAR trong giao tiếp với AI
- Yếu tố nào quan trọng với lĩnh vực của bạn
- Cách kết hợp nhiều yếu tố để tối ưu kết quả
Bạn không còn cần “xin” nữa, vì đã có bộ prompt riêng, đã hiểu cách hoạt động, đã biết điều chỉnh linh hoạt.
MỖI NGƯỜI MỘT NHU CẦU, MỖI NGƯỜI MỘT TỐC ĐỘ
Và đây là điều quan trọng: Không ai bắt bạn phải đi qua cả 4 bước nhanh chóng.
Nếu bạn chỉ cần kết quả nhanh: Dừng ở ĐÚNG hoặc ĐỦ cũng không sao. Có prompt làm việc tốt rồi thì cứ dùng.
Nếu bạn muốn hiểu sâu hơn: Đầu tư thời gian vào ĐIỀU CHỈNH và TỐI ƯU.
Nếu bạn làm chuyên sâu về AI: Bạn sẽ tự nhiên đi đến TỐI ƯU để phục vụ công việc lâu dài.
Quan trọng là bạn biết mình đang ở đâu trong hành trình, và mình muốn đi đến đâu.
VÀ CUỐI CÙNG
“Xin prompt” giống như xin công thức nấu ăn. Bạn có thể làm theo nguyên xi và vẫn có món ăn. Nhưng muốn món ngon đúng khẩu vị nhà mình, phù hợp với nguyên liệu mình có, bạn vẫn cần tự nếm và điều chỉnh.
Hành trình từ “xin prompt” đến “chủ động tạo prompt” là tự nhiên. Không vội, không áp lực, chỉ cần bạn sẵn sàng học hỏi và thử nghiệm.
Checklist cho bạn:
- Bạn đang ở giai đoạn nào: ĐÚNG – ĐỦ – ĐIỀU CHỈNH – TỐI ƯU?
- Nhu cầu hiện tại của bạn cần đến giai đoạn nào?
- Bạn có sẵn sàng bước sang giai đoạn tiếp theo?
Hãy chia sẻ với mình: Bạn đang ở giai đoạn nào trong hành trình với AI?
Góc nhìn từ Bửu Trung – Dân MKT Lười, thích Tối ưu
#buutrung #luoithichtoiuu #lazopt
