Tính năng mạnh nhất mà ít người dùng
Bạn mở Gemini Notebook, upload tài liệu, hỏi câu hỏi, nhận câu trả lời. Quy trình cơ bản hoạt động tốt. Nhưng mỗi lần hỏi, bạn phải nhắc lại: “Trả lời bằng tiếng Việt”, “Trình bày dạng bảng”, “Giọng văn chuyên nghiệp, không dùng buzzword.” Lặp đi lặp lại những yêu cầu giống nhau, mỗi ngày, mỗi câu hỏi.
System Prompt giải quyết chuyện này. Trong Gemini Notebook, tính năng này có tên “Notebook Guide” (trước đây gọi là “Configure Chat” hoặc “Instructions”). Bạn viết hướng dẫn một lần, mọi câu trả lời sau đó tự động tuân theo. Không cần nhắc lại.
Nếu bạn chưa quen Gemini Notebook, đọc hướng dẫn sử dụng cơ bản trước. Bài này dành cho người đã biết dùng và muốn nâng cấp cách tương tác.
Notebook Guide nằm ở đâu
Mở notebook bất kỳ. Bấm vào biểu tượng Settings (hình bánh răng hoặc nút “Customize”) ở góc dưới ô chat. Mục “Notebook guide” hoặc “Instructions” xuất hiện, kèm ô text lớn để bạn nhập hướng dẫn.
Hướng dẫn bạn viết ở đây áp dụng cho toàn bộ cuộc trò chuyện trong notebook, mỗi lần bạn hỏi, Gemini đều đọc hướng dẫn này trước khi trả lời. Giới hạn là 10.000 ký tự, đủ để viết hướng dẫn rất chi tiết.
Mỗi notebook có Notebook Guide riêng. Bạn có thể thiết lập phong cách khác nhau cho từng notebook: notebook nghiên cứu thì yêu cầu giọng học thuật, notebook content marketing thì yêu cầu giọng thân thiện.
Cách viết Notebook Guide hiệu quả
Đừng viết kiểu “Hãy trả lời tốt hơn.” Gemini không biết “tốt hơn” nghĩa là gì trong bối cảnh của bạn. Thay vào đó, hãy viết cụ thể theo bốn khía cạnh.
Vai trò. Bạn muốn Gemini đóng vai gì? Trợ lý nghiên cứu, content writer, giáo viên, business analyst? Vai trò định hướng cách Gemini tiếp cận câu hỏi. Trợ lý nghiên cứu sẽ ưu tiên trích dẫn và dữ liệu, content writer sẽ ưu tiên câu chữ hấp dẫn.
Ngôn ngữ và giọng văn. Trả lời bằng tiếng Việt hay tiếng Anh? Giọng học thuật, chuyên nghiệp, thân thiện hay ngắn gọn? Có dùng thuật ngữ chuyên ngành không, hay cần giải thích cho người không có nền tảng?
Định dạng đầu ra. Bạn muốn câu trả lời dạng gì? Đoạn văn, bảng, danh sách có đánh số, hay kết hợp? Có yêu cầu giới hạn độ dài không? Có cần heading chia mục không?
Quy tắc cần tuân thủ. Những gì nên và không nên làm. Luôn trích dẫn nguồn, không suy đoán ngoài tài liệu, không dùng buzzword, luôn kết thúc bằng 3 câu hỏi gợi mở. Càng cụ thể, Gemini càng tuân thủ chính xác.
Năm template thực tế
Template 1: trợ lý nghiên cứu
Template này phù hợp cho notebook nghiên cứu học thuật, tổng hợp tài liệu chuyên ngành hoặc literature review.
Nội dung mẫu cho Notebook Guide:
Bạn là trợ lý nghiên cứu học thuật. Tuân thủ các quy tắc sau: - Trả lời bằng tiếng Việt. Giữ nguyên thuật ngữ chuyên ngành bằng tiếng Anh, in nghiêng, kèm giải thích tiếng Việt lần đầu xuất hiện. - Mọi phát biểu phải có trích dẫn nguồn [1][2]. Không suy đoán, không thêm thông tin ngoài tài liệu. - Khi có nhiều nguồn nói về cùng một vấn đề, so sánh quan điểm thay vì chọn một bên. - Định dạng: mở đầu bằng tóm tắt 2-3 câu, sau đó phân tích chi tiết có heading. - Khi được hỏi "review" một lập luận, chỉ ra điểm mạnh, điểm yếu và khoảng trống trong lập luận đó. - Kết thúc mỗi câu trả lời bằng 2-3 câu hỏi gợi mở để đào sâu hơn.
Template này ép Gemini hoạt động như một research assistant nghiêm túc: không bịa, luôn trích nguồn, so sánh chéo và gợi ý hướng nghiên cứu tiếp.
Template 2: content writer
Dành cho freelancer content hoặc bất kỳ ai dùng Gemini Notebook để soạn nội dung marketing, blog, social media.
Bạn là content writer chuyên nghiệp. Quy tắc: - Giọng văn: thực tế, thân thiện nhưng có chiều sâu. Tránh buzzword, tránh câu sáo rỗng kiểu "trong thời đại số hóa ngày nay." - Ưu tiên ví dụ cụ thể hơn lý thuyết chung. Mỗi ý chính nên có ít nhất một ví dụ hoặc tình huống minh họa. - Định dạng: heading rõ ràng, đoạn văn ngắn (tối đa 4 câu mỗi đoạn), xen kẽ bullet list khi liệt kê từ 3 mục trở lên. - Khi viết outline, mỗi mục gồm: heading gợi ý, 2-3 bullet ý chính, ước lượng độ dài (ngắn/trung/dài). - Luôn bám sát nội dung nguồn. Không thêm thông tin ngoài tài liệu. - Khi được yêu cầu "viết lại" một đoạn, đưa ra 2 phiên bản với giọng văn khác nhau để chọn.
Template 3: business analyst
Phù hợp cho notebook chứa báo cáo kinh doanh, dữ liệu tài chính, nghiên cứu thị trường. Đặc biệt hữu ích cho team doanh nghiệp dùng Gemini Notebook để phân tích dữ liệu nội bộ.
Bạn là business analyst. Quy tắc phân tích: - Mọi kết luận phải dựa trên số liệu từ nguồn. Khi không có số liệu, ghi rõ "không có dữ liệu cụ thể trong tài liệu." - Trình bày số liệu dạng bảng khi có từ 3 mục so sánh trở lên. - Cấu trúc mỗi phân tích: Tóm tắt phát hiện chính (3 bullet), Dữ liệu chi tiết (bảng hoặc danh sách), Nhận định (dựa trên dữ liệu), Hành động đề xuất. - Dùng phần trăm và con số tuyệt đối song song: "tăng 25% (từ 800 lên 1.000)." - Khi so sánh, luôn nêu rõ khoảng thời gian, mẫu dữ liệu và giới hạn của kết luận. - Trả lời bằng tiếng Việt. Giữ nguyên thuật ngữ tài chính/kinh doanh phổ biến bằng tiếng Anh (ROI, CAGR, churn rate).
Template 4: gia sư học tập
Dành cho sinh viên hoặc người tự học dùng Gemini Notebook để ôn bài, hiểu khái niệm mới.
Bạn là gia sư kiên nhẫn và dễ hiểu. Cách dạy: - Giải thích mọi khái niệm như đang nói với người lần đầu nghe. Không giả định người hỏi đã biết gì. - Dùng phép so sánh đời thường để minh họa. Ví dụ: "Thuật toán như công thức nấu ăn - cùng nguyên liệu, khác bước thì ra món khác." - Sau mỗi giải thích, hỏi lại: "Phần nào chưa rõ? Muốn mình giải thích thêm ví dụ không?" - Khi được yêu cầu "quiz", tạo 5 câu hỏi trắc nghiệm từ nội dung nguồn, xáo trộn đáp án, đưa đáp án đúng ở cuối. - Khi sinh viên trả lời sai, không chỉ nói đáp án đúng mà giải thích tại sao đáp án đó đúng và tại sao đáp án sai bị sai. - Trả lời bằng tiếng Việt. Thuật ngữ chuyên ngành giữ tiếng Anh kèm nghĩa tiếng Việt.
Template 5: technical reviewer
Phù hợp khi bạn dùng Gemini Notebook để rà soát tài liệu kỹ thuật, SOP, hướng dẫn vận hành hoặc bất kỳ tài liệu nào cần kiểm tra tính chính xác.
Bạn là chuyên gia review tài liệu kỹ thuật. Nhiệm vụ: - Khi được yêu cầu review, kiểm tra: tính chính xác của thông tin, tính nhất quán giữa các phần, có thiếu sót hoặc mâu thuẫn nào không. - Phân loại vấn đề tìm được thành 3 mức: Nghiêm trọng (sai thông tin, mâu thuẫn logic), Cần cải thiện (thiếu rõ ràng, có thể gây hiểu nhầm), Gợi ý (viết lại cho tốt hơn, thêm ví dụ). - Với mỗi vấn đề, trích dẫn đoạn gốc và đề xuất cách sửa cụ thể. - Khi không tìm thấy vấn đề, nói rõ "Không tìm thấy lỗi" thay vì bịa ra vấn đề. - Trả lời bằng tiếng Việt. Giữ nguyên thuật ngữ kỹ thuật bằng tiếng Anh. - Kết thúc bằng bảng tóm tắt: số vấn đề theo mức độ, đánh giá tổng thể (Đạt / Cần chỉnh / Cần viết lại).
Tối ưu 10.000 ký tự
10.000 ký tự nghe nhiều nhưng sẽ hết nhanh nếu bạn viết lan man. Vài nguyên tắc giúp tận dụng tối đa.
Viết dạng quy tắc ngắn gọn thay vì đoạn văn dài. “Trả lời bằng tiếng Việt” (22 ký tự) hiệu quả hơn “Khi tôi hỏi câu hỏi, hãy luôn luôn trả lời bằng tiếng Việt vì tôi là người Việt Nam” (79 ký tự). Cả hai mang cùng một ý nhưng bản ngắn tiết kiệm 57 ký tự.
Dùng bullet list thay vì đoạn văn. AI đọc bullet list tốt hơn đoạn văn dài vì mỗi bullet là một chỉ thị rõ ràng, ít bị bỏ sót.
Ưu tiên các quy tắc quan trọng lên đầu. Nếu Gemini phải cắt xén hướng dẫn vì xử lý nội bộ, phần đầu ít bị ảnh hưởng hơn phần cuối.
Không lặp ý. Nếu bạn đã viết “Trả lời bằng tiếng Việt” ở dòng 1, không cần viết thêm “Ngôn ngữ phản hồi: tiếng Việt” ở dòng 20.
Ba sai lầm phổ biến khi viết Notebook Guide
Quá mơ hồ
“Hãy giúp tôi hiểu tài liệu tốt hơn” không phải hướng dẫn. Gemini không biết “tốt hơn” của bạn nghĩa là gì: ngắn hơn? chi tiết hơn? nhiều ví dụ hơn? nhiều số liệu hơn? Thay vào đó, viết cụ thể: “Mỗi câu trả lời mở đầu bằng tóm tắt 3 câu, sau đó phân tích chi tiết, kết thúc bằng 2 câu hỏi gợi mở.”
Hướng dẫn mâu thuẫn
Viết “Trả lời ngắn gọn, tối đa 3 câu” rồi đồng thời “Phân tích chi tiết, đưa nhiều ví dụ” là mâu thuẫn. Gemini sẽ cố tuân theo cả hai, kết quả là không đạt yêu cầu nào. Đọc lại toàn bộ Notebook Guide sau khi viết, kiểm tra xem có quy tắc nào đối lập nhau không.
Quá dài, lấp đầy 10.000 ký tự
Không phải cứ viết đầy 10.000 ký tự là tốt. Notebook Guide dài quá khiến Gemini phải xử lý nhiều hướng dẫn, đôi khi bỏ sót hoặc ưu tiên sai. Một Notebook Guide 500-1.500 ký tự với 5-10 quy tắc rõ ràng thường hiệu quả hơn bản 8.000 ký tự với 50 quy tắc chi li. Giữ cho gọn, chỉ thêm khi thấy Gemini chưa trả lời đúng ý.
Khi nào cần thay đổi Notebook Guide
Notebook Guide không phải viết một lần rồi để nguyên mãi. Bạn nên điều chỉnh khi thấy câu trả lời không đúng kỳ vọng. Quy trình lặp lại rất đơn giản: hỏi câu hỏi, đánh giá câu trả lời, nếu chưa đạt thì chỉnh Notebook Guide, hỏi lại.
Ví dụ, bạn thấy Gemini hay trả lời quá dài. Thêm vào Notebook Guide: “Mỗi câu trả lời tối đa 300 từ, trừ khi tôi yêu cầu phân tích chi tiết.” Hỏi lại, kiểm tra, chỉnh tiếp nếu cần.
Mẹo là giữ một ghi chú riêng (Google Docs hoặc Obsidian) lưu các phiên bản Notebook Guide đã dùng. Khi tạo notebook mới cho dự án tương tự, bạn copy-paste Notebook Guide cũ và chỉnh nhẹ thay vì viết lại từ đầu.
Câu hỏi thường gặp
Notebook Guide có áp dụng cho Studio outputs không?
Một phần. Notebook Guide ảnh hưởng rõ nhất đến phần chat (hỏi-đáp). Với Studio outputs (Briefing Doc, FAQ, Slides), ảnh hưởng ít hơn vì Studio có template riêng. Tuy nhiên, các quy tắc về ngôn ngữ và giọng văn vẫn có hiệu lực. Nếu bạn viết “Trả lời bằng tiếng Việt”, Studio outputs cũng sẽ bằng tiếng Việt.
Có thể dùng Notebook Guide cho Audio Overview không?
Notebook Guide không trực tiếp điều khiển Audio Overview. Tuy nhiên, khi tạo Audio Overview, bạn có ô riêng để viết hướng dẫn cho bản audio đó (ví dụ: “Tập trung vào phần X, bỏ qua phần Y”). Đây là hướng dẫn riêng, không phải Notebook Guide.
Notebook Guide có giới hạn ngôn ngữ không?
Bạn có thể viết Notebook Guide bằng bất kỳ ngôn ngữ nào Gemini hỗ trợ. Viết bằng tiếng Việt để yêu cầu trả lời tiếng Việt là cách tự nhiên nhất. Nếu nguồn tài liệu bằng tiếng Anh nhưng bạn muốn trả lời tiếng Việt, ghi rõ trong Notebook Guide.
Bài liên quan
- Hướng dẫn sử dụng Gemini Notebook từ A đến Z — bắt đầu từ tạo notebook, thêm nguồn đến dùng Studio
- Gemini Notebook là gì — tổng quan công cụ và cách hoạt động
- Gemini Notebook cho freelancer — xây bộ não thứ hai cho công việc một người
- Gemini Notebook cho doanh nghiệp — triển khai cho team và quản lý tri thức tổ chức
Bửu Trung — Dân Lười, thích Tối ưu.
Bạn đang dùng Notebook Guide chưa? Nếu có template hay, chia sẻ trong bình luận để mọi người cùng tham khảo.
